در ایران، ثبت شرکت ها و نام آن ها بر عهده ی اداره ی ثبت شرکت ها و ثبت علائم تجاری و اختراعات بر عهده ی اداره ی مالکیت های صنعتی می باشد. کلیه امور مربوط به مالکیت صنعتی و همچنین نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان جهانی بر عهده ی سازمان ثبت اسناد و املاک است. امروزه اداره‌ی مالکیت صنعتی و اداره‌ی ثبت شرکت‌ها هرکدام با استفاده از شیوه‌های نوین، راه‌های متفاوتی را برای متقاضیان ثبت در نظر گرفته‌اند که ثبت هر یک تفاوت‌هایی دارد در این مطلب به بررسی تفاوت ثبت شرکت و ثبت برند می‌پردازیم.

مراحل و اقدامات ثبت شرکت

از آنجا که تشکیل گروه و انتخاب اعضای شرکت بسیار مهم است، در مرحله‌ی اول شناخت کامل شرکا از مهم‌ترین اقدامات تشکیل شرکت هست. از اقدامات بعدی، رجوع به بانک و تقاضای افتتاح حساب غیرقابل‌برداشت برای ثبت شرکت است که برای آن می‌بایست کپی کارت ملی و شناسنامه همراه داشته باشید و شماره‌حساب را یادداشت کنید. لازم به ذکر است شرکت، دارایی مستقل از دارایی اعضا دارد و اصل بر این است که شخص حقوقی دارای حقوق و تکالیف مستقل از اعضای خود است. درواقع، ثبت شرکت در مرجع ثبت شرکت‌ها از شرایط تشکیل هیچ‌کدام از شرکت‌ها نیست و شرکت‌ها با رعایت شرایط مقرر در قانون، تشکیل‌شده محسوب می‌شوند و شخصیت حقوقی دارند؛ اما به‌عنوان یک الزام قانونی می‌بایست به ثبت برسند که بالطبع این ثبت دارای آثاری هست.

در شرایط کنونی، اداره‌ی ثبت شرکت‌ها با ارائه‌ی نوین روش‌های ثبت اینترنتی ، سهولت کار برای متقاضیان را مدنظر داشته است. متقاضیان می‌توانند با مراجعه به سایت ثبت شرکت‌ها به‌صورت آنلاین جهت ثبت شرکت اقدام به عمل‌آورند. کلیه‌ی اطلاعات می‌بایست با دقت توسط متقاضی وارد سامانه شود، سپس رایانه تائید پذیرش را به متقاضی نشان می‌دهد که متقاضی باید به‌دقت آن را مطالعه کند. لذا متقاضیان با مراجعه به سایت ثبت شرکت‌ها، نام شرکت را پیشنهاد می‌دهند که بهتر است این نام از سه کلمه تشکیل‌شده باشد. بعد از بررسی اطلاعات و تائید نام، متقاضی ۳ ماه فرصت دارد در خصوص نام پیشنهادی مدارک خود را از قبیل اساسنامه، از طریق سایت تهیه و صورت‌جلسات موردنیاز را تشکیل دهد و پس از اخذ مجوزهای لازم و افتتاح حساب و مجوز از بانک از طریق سامانه، نسبت به تکمیل اطلاعات و ارسال مدارک از طریق پست اقدام نماید. سپس کارشناس حقوقی بررسی می‌نماید، اگر ایراد داشت برگشت می‌زند و در سامانه قید می‌کند و رفع اصلاحیه می‌نماید و اگر تائید شد هم از طریق سامانه پیامک می‌رود و هم می‌تواند شخص متقاضی به سایت مراجعه کند.

مسئول اداره پس از بررسی و کنترل، دستور ثبت در دفتر ثبت شرکت‌ها را صادر می‌نماید. لذا اقدام بعدی ثبت شرکت‌نامه در دفتر ثبت شرکت‌ها هست. شایان‌ذکر است دفتر مذکور قانونی است و به امضای نماینده‌ی دادستان محل رسیده است. متقاضی پیش‌نویس را نزد مسئول دفتر برده و مسئول دفتر شروع به ثبت شرکت‌نامه و پیش‌نویس آگهی تأسیس شرکت در دفتر ثبت شرکت‌ها می‌کند.
اقدامات لازم در جهت ثبت شرکت‌نامه

۱) اخذ کارت شناسایی متقاضیان و تطبیق کارت با مشخصات مندرج در شرکت‌نامه ۲) احراز هویت متقاضیان ۳) اخذ امضا از متقاضیان در ذیل ثبت در دفتر ۴) تصدیق متقاضیان تحت عنوان ثبت با سند برابر است ۵) تعیین شماره‌ی ثبت شرکت ۶) نوشتن شماره‌ی ثبت در اظهارنامه و شرکت‌نامه‌ی شرکت و اسناد مالکیت اموال متعلق به شرکت ۷) اسناد مالکیت به امضای رئیس اداره ثبت می‌رسد. ۸) مسئول ثبت دفتر، تشکیل پرونده داده و درروی آن ازلحاظ تکمیل امضا گواهی می‌نماید، یک نسخه اساسنامه و شرکت‌نامه و اظهارنامه، تحویل مؤسسین می‌گردد. درصورتی‌که سند مالکیت هم وجود داشته باشد، به مدیران تحویل می‌گردد ۹) نسخه‌ی دیگر اظهارنامه و اساسنامه و شرکت‌نامه و پیش‌نویس آگهی را که تشکیل پرونده گردیده جهت تحریر به اتاق تایپ ارسال می‌دارد. اقدام نهایی، تحریر و صدور آگهی تأسیس شرکت هست که آخرین گام جهت ثبت یک شرکت تلقی می‌شود.
مزایای ثبت شرکت

مزایای ثبت شرکت، اخذ مجوزها و اعتبارات و امتیازاتی نظیر وام از نهادهای دولتی است که در بسیاری از موارد، تنها به شرکت‌ها تخصیص می‌یابد. همچنین ثبت شرکت، به شرکت‌ها امکان حضور در مناقصات و مزایدات را می‌دهد که سود قابل‌توجهی را برای طرفین معامله به همراه دارد. از سایر مزایای ثبت شرکت ، می‌توان به فعالیت رسمی و قانونی شرکت اشاره نمود که به‌خودی‌خود موجب ایجاد تمایل بیشتری به همکاری می‌گردد، چراکه با ثبت شرکت، کلیه‌ی فعالیت‌های شرکت‌ها هم تحت حمایت قانون و هم تحت کنترل قانون قرار می‌گیرد که همین مهم به شرکت اعتبار خاصی می‌بخشد.
قانون ثبت علائم و اختراعات، مصوب سال ۱۳۱۰ و آئین‌نامه‌ی اجرایی این قانون، مصوب سال ۱۳۳۷ مبنای حمایت هست. کسی که علامت تجاری به نام او ثبت‌شده است وکسی که علامت به‌طور موقتی یا دائمی از سوی مالک به وی منتقل گردیده است می‌تواند از علامت تجاری استفاده کند.

مراحل و مدارک لازم جهت ثبت برند

۱) ورود اطلاعات و تکمیل فرم اینترنتی اظهارنامه ی ثبت علامت ۲) ارسال و تکمیل مدارک (الف)اشخاص حقیقی: کپی شناسنامه و کارت ملی ب)اشخاص حقوقی:ارایه ی پروانه ی بهره برداری یا مجوز تولید یا پروانه ی کسب برابر اصل شده، تصویر اولین روزنامه ی رسمی شرکت.(آگهی تاسیس)و روزنامه ی رسمی آخرین تغییرات هیات مدیره ی شرکت که دوره ی آن سپری نشده باشد. کپی شناسنامه و کارت ملی صاحبان دارندگان حق امضا.۳) نمونه گرافیکی یا کپی یا تصویر از علامت درخواستی وتوضیح در برگی جداگانه در خصوص علامت ،مدارک دال بر فعالیت مستند معنی کلمه وتوصیف آن .( در صورتی که علامت به صورت لاتین باشد وجود کارت بازرگانی الزامی است) ۴) برابر اصل کردن مدارک توسط وکیل ۵) پرداخت مبلغ حق الوکاله و اخذ شماره ی فیش واریزی ۶)تنظیم مدارک و ارجاع به اداره ی مالکیت صنعتی ۷)در صورت ابلاغ اخطار ،می بایست رفع نقص سریعا صورت بگیرد والا رد می شود(۳۰ روز) ۸)استفاده از حق تقدم (در صورت لزوم ) در صورتی که متقاضی یا متقاضیان ثبت بخواهند به استناد تقاضای ثبت یا ثبت خارج از کشور از مزایای حق تقدم (حداکثر ۶ ماه)استفاده نمایند می بایست مدارک مربوط به حق تقدم را همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف ۱۵ روز از آن تاریخ تسلیم کنند. ۹)نسخه ای از ضوابط و شرایط استفاده از علامت جمعی و تاییدیه مقام صلاحیت دار(در صورتیکه ثبت علامت جمعی مورد درخواست باشد).

لازم به ذکر است، پرداخت هزینه، به‌منزله‌ی تائید و ثبت نهایی اظهارنامه تلقی شده و استرداد هزینه و تغییر اطلاعات و ضمایم امکان‌پذیر نیست. متقاضی می‌تواند تا زمانی که اظهارنامه‌ی او هنوز ثبت‌نشده است آن را بازفرستد.

لذا چنانچه گفته شد، اداره‌ی مالکیت صنعتی ، اظهارنامه را ازلحاظ انطباق با شرایط و مقررات مندرج در این قانون بررسی می‌کند و درصورتی‌که علامت را قابل ثبت بداند، اجازه‌ی انتشار آگهی مربوط به آن را صادر می‌کند. طبق قانون اظهارنامه‌ی ثبت علامت به همراه نمونه علامت و فهرست کالاها یا خدماتی که ثبت علامت تجاری برای آن‌ها درخواست شده و بر اساس طبقه‌بندی قابل‌اجرا یا طبقه‌بندی بین‌المللی باشد به اداره‌ی مالکیت صنعتی تسلیم می‌شود. پرداخت هزینه‌های ثبت علامت، بر عهده‌ی متقاضی است. پس از انتشار آگهی اظهارنامه و تا زمان ثبت علامت، متقاضی از امتیازات و حقوقی برخوردار است که در صورت ثبت برخوردار خواهد بود. بااین‌حال هرگاه به‌وسیله‌ی متقاضی ثبت، درباره‌ی عملی که پس از آگهی اظهارنامه انجام‌شده دعوایی مطرح شود و خوانده ثابت کند که در زمان انجام عمل، علامت قانون قابل ثبت نبوده است، به دفاع خوانده رسیدگی و در مورد ثبت یا عدم علامت تصمیم مقتضی اتخاذ می‌شود. هرگاه اداره‌ی مالکیت صنعتی تشخیص دهد که شرایط مندرج در این قانون رعایت شده است علامت را ثبت کرده و آگهی مربوط به ثبت آن را منتشر و گواهینامه‌ی ثبت را به نام متقاضی صادر می‌نماید. مدت اعتبار ثبت علامت ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه‌ی ثبت آن هست. این مدت با درخواست مالک آن برای دوره‌های متوالی ده‌ساله با پرداخت هزینه‌ی مقرر قابل تمدید است. یک مهلت ارفاقی شش‌ماهه که از پایان دوره شروع می‌شود، برای پرداخت هزینه‌ی تمدید با پرداخت جریمه تأخیر در نظر گرفته می‌شود. هر ذی‌نفع می‌تواند از دادگاه ، ابطال ثبت علامت را درخواست نماید. رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرا این قانون و آئین‌نامه‌ی اجرایی آن، طبق ماده‌ی ۵۹، در صلاحیت شعبه یا شعب خاصی از دادگاه‌های عمومی تهران هست.

حقوق ناشی از ثبت علامت به شرح ذیل است

حق استفاده‌ی انحصاری از یک علامت به کسی اختصاص دارد که آن علامت را طبق مقررات به ثبت رسانده باشد. به‌طوری‌که:
استفاده از هر علامت که در ایران ثبت‌شده باشد، توسط هر شخص غیر از مالک علامت، مشروط به موافقت مالک آن هست.
مالک علامت ثبت‌شده می‌تواند علیه هر شخصی که بدون موافقت وی از علامت استفاده کند و یا شخصی که مرتکب عملی شود که منتهی به تجاوز به حقوق ناشی از ثبت علامت تجاری شود، در دادگاه اقامه‌ی دعوی نماید. این حقوق شامل موارد استفاده از علامتی می‌شود که شبیه علامت ثبت‌شده است و استفاده از آن برای کالا یا خدمات مشابه موجب گمراهی عموم می‌گردد.
علاوه بر این موارد، هرگاه خواهان ثابت کند که مالک علامت ثبت‌شده از آن به‌تنهایی و یا برخلاف ضوابط مندرج در قانون استفاده کرده و یا اجازه‌ی استفاده از آن را صادر نموده یا به نحوی از علامت جمعی استفاده کند یا اجازه‌ی استفاده از آن را بدهد که موجب فریب مراکز تجاری یا عمومی نسبت به مبدأ و یا هر خصوصیت مشترک دیگر کالا و خدمات مربوط گردد، دادگاه علامت جمعی را باطل می‌کند.
قابل‌ذکر است، اسم یا عنوانی که ماهیت یا طریقه‌ی استفاده از آن برخلاف موازین شرعی یا نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد و یا موجبات فریب عموم را فراهم کند، نمی‌تواند به‌عنوان یک نام تجاری به کار رود و غیرقانونی تلقی می‌گردد.

علامتی که قابل ثبت نیست

    نتواند کالاها یا خدمات یک موسسه را از کالاها و خدمات موسسه‌ی دیگر متمایز سازد.
    خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد.
    مراکز تجاری یا عمومی را به‌خصوص در مورد مبدأ جغرافیایی کالاها یا خدمات یا خصوصیات آن‌ها گمراه کند.
    عین یا تقلید نشان نظامی، پرچم یا سایر نشان‌های مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق به کشور، سازمان‌های بین‌الدولی یا سازمان‌هایی که تحت کنوانسیون‌های بین‌المللی تأسیس‌شده‌اند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزای آن علامت باشد، مگر آن‌که توسط مقام صلاحیت‌دار کشور مربوط یا سازمان ذی‌ربط اجازه‌ی استفاده از آن صادر شود.
    عین یا به طرز گمراه‌کننده‌ای شبیه یا ترجمه‌ی یک علامت یا نام تجاری باشد که برای همان کالاها یا خدمات مشابه متعلق به موسسه‌ی دیگری در ایران معروف است.
    عین یا شبیه آن قبلاً برای خدمات غیرمشابه ثبت و معروف شده باشد مشروط بر آن‌که عرفا میان استفاده از علامت و مالک علامت معروف، ارتباط وجود داشته و ثبت آن به منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد.
    عین علامتی باشد که قبلاً به نام مالک دیگری ثبت‌شده و یا تاریخ تقاضای آن مقدم یا دارای حق تقدم برای همان کالا و خدمات و یا برای کالا و خدماتی است که به لحاظ ارتباط و شباهت موجب فریب گردد.

نکته: در رابطه با ثبت اسم شرکت نیز شایان‌ذکر است که انتخاب اسم شرکت جزء نخستین مقررات ثبت شرکت و از مهم‌ترین مراحل تأسیس یک شرکت است و همانند مقررات ثبت یک برند، مشمول قواعد خاص خود است.

نام‌هایی که شامل نام شخص حقوقی نمی‌شود

طبق قانون، نام شخص حقوقی با رعایت حق تقدم انجام می‌گیرد و شامل برخی از اسامی نمی‌شود، ازجمله‌ی این موارد عبارت‌اند از:
* نام‌هایی که اختصاص به تشکیلات دولتی دارند یا نام‌های اختصاری متعلق به دولت (ناجا و …)
*اسامی و عناوین اصطلاحات بیگانه و یا ترکیب ۲ واژه‌ی فارسی
*نام‌هایی که به طرز گمراه‌کننده‌ای شبیه نام دیگر ثبت‌شده باشد.
*نام‌هایی که مخالف موازین شرعی باشد.
*اضافه کردن کلماتی از قبیل اصل، برتر و.و یا اعداد (اعداد فقط به‌صورت حروفی قابل‌پذیرش هست)
تبصره: چنانچه نام پیشنهادی ثبت نشود، با ذکر علت مشخص می‌شود و تا دو بار قابل‌اعتراض هست که در مرحله‌ی دوم، حکم صادره قطعی هست.